Spelmagazijn > Nederlands > Menu > Spelbeschrijvingen > Caylus

   Spelbeschrijving

Titel: Caylus
Ontwerp:
William Attia
Tekeningen:
Arnaud Demaegd
Producent: Ystari / QWG
Aantal spelers: 2 tot 5 spelers
Leeftijd: vanaf 12 jaar
Speelduur: 60-150 minuten
Taal: Engels, Frans, Nederlands

Caylus

Spelmateriaal:
Spelbord, 1 stadhouder, 1 provoost, 30 arbeiders in 5 kleuren, 100 huizen in 5 kleuren, 40 gebouwentegels, 35 markeerstenen in 5 kleuren, 140 grondstoffenblokjes in 5 verschillende kleuren, 40 munten.

Geschreven door: Gerard Boom

 

het spelmateriaal

Introductie: De koning heeft besloten om bij het dorpje Caylus een nieuw kasteel te laten bouwen. De bouwmeesters zijn naar het plaatsje Caylus getrokken om daar hun diensten aan de koning aan te bieden. In het dorp laat de koning zich vertegenwoordigen door de corrupte provoost en de onvermurwbare stadhouder. Als vertegenwoordigers van de koning zijn zij erg belangrijk voor de voortgang van de bouw van het kasteel en zijn zij ook medebepalend of je als bouwmeester prestigepunten kunt vergaren en mogelijk zelfs gunsten van de koning.

 

 

een spelsituatie

 

Voorbereiding: Het spelbord: Dit bestaat uit een lange slingerende weg waarop het dorp Caylus langzaam maar zeker zal groeien. Het dorp loopt tot aan de brug op het speelbord. Voorbij deze brug begint, wat we gemakshalve maar omschrijven als, het bouwterrein van het kasteel. De weg eindigt bij het kasteel zelf. De spelers kiezen een kleur, zetten een markeersteen op de “0” van het scorespoor op de rand van het bord. 4 markeerstenen gaan op de vier afzonderlijke groepen op de privilegetabel rechts naast het kasteel. 1 markeersteen komt te liggen op de volgordetabel tussen het kasteel en de privilegetabel in en de laatste markeersteen houdt men bij zich en gebruikt men tijdens de speelrondes voor de pastabel direct onder de brug. Een ieder start met 6 arbeiders, 20 huizen en 5 tot 7 denier (muntsoort), afhankelijk van de beurtvolgorde. De 6 neutrale huizen worden willekeurig op de eerste 6 vrije (niet voorbedrukte) vlakken op de weg gelegd en vormen het dorpje Caylus. Op het laatste gebouw (het verste weg gelegen van het kasteel) worden de provoost en de stadhouder geplaatst. De speelvolgorde van de eerste ronde wordt bepaald door blind de markeerstenen in volgorde neer te leggen op de volgordetabel startend op getal 1.

 


Een spelbeurt: Een speelbeurt bestaat uit 7 fases en deze worden in een vaste volgorde doorlopen.

 

Fase 1: Inkomsten

Iedere speler krijgt standaard 2 denier van de bank. Daarnaast is het mogelijk om ook als eigenaar van huizen en/of prestigieuze gebouwen inkomsten te verkrijgen.

 

Fase 2: Inzetten van arbeiders (maximaal 6 per speler)

Om de beurt mogen de bouwmeesters hun arbeiders inzetten op het spelbord. Hiervoor moeten zij per arbeider eerst geld betalen aan de bank. De prijs hangt af van de pastabel zolang deze leeg is betaald iedereen 1 denier voor het inzetten van een arbeider. Zodra er gepast gaat worden door spelers wordt de pastabel gevuld met markeerstenen waardoor de prijs per arbeider wordt opvoerd. Het inzetten van arbeiders in gebouwen die je zelf hebt gebouwd blijft echter maar 1 denier kosten, ongeacht het aantal spelers dat al heeft gepast.

 

Fase 3: Het uitvoeren van speciale acties

Het uitvoeren van de speciale acties voor zover deze geactiveerd zijn door arbeiders. Deze acties zijn de 6 speciale voorbedrukte actietegels op het speelbord die liggen tussen de brug en het kasteel.

 

enkele basisgebouwen, waar je houten gebouwen mee kunt bouwen, hout gaat hakken en naar de markt gaat

 

Fase 4: Het bewegen van de provoost

De provoost is corrupt en kan nu tegen betaling voor of achterwaarts op de weg bewogen worden. Elke speler mag, in de volgorde waarin zij deze ronde gepast hebben, de provoost bewegen. Dit is een belangrijk onderdeel van het spel. De stad, gerekend vanaf de brug tot en met de provoost is dat gedeelte van de stad dat in deze ronde actief is. Dit wil zeggen dat iedereen die een arbeider heeft staan op een actietegel liggende tussen de brug en tot en met de provoost, nu zijn actie mag uitvoeren. Arbeiders die verder verwijderd zijn van het kasteel dan dat de provoost is, zijn deze ronde niet productief en worden door de bouwmeesters teruggehaald naar de voorraad.

 

enkele houten gebouwen, waar je stenen gebouwen mee kunt bouwen, boer speelt of een gebouw ombouwt tot een woning

 

Fase 5: Het uitvoeren van de acties

Op de stadstegels beginnende bij de eerste tegel na de brug tot en met de tegel waar de provoost op staat worden nu acties uitgevoerd. Deze acties zijn legio. Hier kunnen arbeiders bijvoorbeeld grondstoffen krijgen, kopen of ruilen tegen andere grondstoffen of tegen goud of geld. Ook zijn er actietegels die een arbeider toestaan om een gebouw om te vormen in een woonhuis, om een houten of stenen gebouw op te richten of zelfs een prestigieus gebouw te bouwen wat de bouwmeester extra prestigepunten oplevert en mogelijk zelfs privileges. Sommige bouwsels moeten in plaats van reeds bestaande bouwsels worden geplaatst daar waar anderen op het eerst volgende vrij veld op de weg geplaatst moeten worden. Het bouwen van objecten maakt de bouwer eigenaar van dit object. Hierdoor kan hij prestigepunten vergaren als andere bouwmeesters deze objecten willen gebruiken in volgende rondes. Ook zijn eigen gebouwen van belang om dat alleen eigen gebouwen (en in het begin ook de 6 neutrale gebouwen) omgevormd kunnen worden tot woonhuizen en zelfs tot prestigieuze gebouwen.

 

enkele stenen gebouwen, zoals een werkplaats, een architectenbureau en een bank

 

Fase 6: Het kasteel

Het kasteel loopt als een rode draad door het spel. Het is de bedoeling dat gedurende het spel het kasteel wordt gebouwd in drie opeenvolgende fases. De eerste fase is de fundering gevolgd door de muren en eindigend met de torens. In elke speelronde kunnen de bouwmeesters er ook voor kiezen om 1 van hun arbeiders in te zetten in het kasteel. Deze arbeider kan nu in deze fase één of meerdere onderdelen bouwen van het kasteel. Dit gaat door middel van het inleveren van grondstoffen. De bouwmeester krijgt voor elk gedeelte dat hij bouwt direct prestigepunten. Ook wordt er gekeken aan het einde van elke speelronde wie het meest heeft bijgedragen aan de bouw van het kasteel in deze ronde. Deze bouwmeester krijgt dan een privilege van de koning. De bouwmeesters bouwen in de volgorde waarin zijn één van hun arbeiders in het kasteel hebben geplaatst. Zodra de fundering (bestaande uit 6 delen) is gebouwd volgt er een tussentelling waarbij men privileges van de koning kan verdienen. Heeft men aan het bouwen niets bijgedragen verliest men prestigepunten. Na voltooiing van een onderdeel mag men pas beginnen aan de bouw van het volgende onderdeel.

 

een woonhuis, dat in de plaats komt voor een basisgebouw of één van je eigen gebouwen

 

Fase 7: De stadhouder

De stadhouder is er alleen op gefocust om alle bouwmeesters zo veel en snel mogelijk aan het kasteel te laten bouwen. De stadhouder loopt gedurende het spel de weg af verder weg van het kasteel. De snelheid waarmee hij dat doet hangt af van de provoost. Als de provoost verder voor de stadhouder staat beweegt deze 2 stappen. Staat de provoost bij of achter de stadhouder, dan loopt hij slechts 1 vak. Bij het bewegen over de weg komt de stadhouder 3 speciale locaties tegen. Zodra hij op of voorbij zo een punt beweegt betekent dit dat één van de drie bouwonderdelen van het kasteel moet worden gewaardeerd. Vervolgens vangt direct de bouw aan van de volgende sectie van het kasteel. De stadhouder is vooruit gezet en de provoost voegt zich bij hem. Dit is het einde van de speelronde.

 

prestigieuze gebouwen, die in de plaats komen voor één van je eigen woonhuizen

 

De privilegetabel

De privilegetabel is verdeeld in 4 hoofdgroepen te weten: Geld, Prestige, Grondstoffen, Bouwen. Als een bouwmeester een privilege krijgt mag hij één van zijn 4 markeerstenen in 1 van de 4 hoofdgroepen een vak vooruit schuiven en het privilege meteen innen. De tabel loopt op en men kan steeds mooiere en grotere privileges per groep krijgen. De voortgang op deze tabel is gebonden aan de voortgang van de bouw van het kasteel. Indien men meerdere privileges in een beurt krijgt kan men slechts 1 privilege per groep gebruiken/innen. Naarmate de markeersteen verder gevorderd is op de privilegetabel heeft men meer keus.

 


Het einde: Het spel eindigt zodra de stadhouder op of voorbij het laatste speciale vak is gelopen en daarmee de laatste eindafrekening (die van de torens) activeert. Ook kan het zijn dat de bouwmeesters eerder klaar zijn met het laatste onderdeel van het kasteel dan dat de stadhouder beweegt. Ook dan stopt het spel. Naast deze laatste afrekening krijgt iedereen nog extra prestigepunten voor het bezit aan goud, geld en bouwmaterialen. De speler met de meeste prestigepunten wint nu het spel.

 


Waardering: Het spel ziet er zeer mooi uit en het thema vind ik prettig spelen. De complexiteit zit hem vooral in de handelingen die men moet doen in een speelronde. Los staand van elkaar zijn deze redelijk eenvoudig maar bij elkaar opgeteld kan het spel met al haar regels nog al overweldigend overkomen. Zoek dan ook iemand in je spelersgroep die het leuk vind de boel uit te pluizen. Met een goede spelleider ben je na drie speelrondes compleet opgegaan in het spel en ben je enigszins verbaasd als je aan het einde van het spel twee tot drie uur verder bent. Caylus biedt veel mogelijkheden, zelfs in die mate dat mensen die alles willen overdenken het spel in speeltijd behoorlijk kunnen oprekken. Ondanks dat de bouw van het kasteel het beoogde doel is, kan je als speler je er volledig voor afsluiten en je op heel andere doelen focussen. Er wordt behoorlijk wat planning van je verwacht en gezien de hoeveelheid keuzes die je maken kan is het heel lastig waar je, in welke volgorde je arbeiders gaat inzetten. Het zal dan ook vaak voorkomen dat je in je opzet behoorlijk wordt dwars gezeten door je medespelers. Top!

 

Opmerking Gerard: Caylus is een prachtige strategisch spel. De diverse spelmechanismen zijn goed op elkaar afgestemd en de diversiteit maakt het dat je het spel zeker niet eentonig zal worden. Wat tegen valt zijn de muntjes in het spel. Ik heb steeds de neiging om er een vlooienspel mee te gaan spelen. Gelukkig zijn deze vlooien in de Nederlandse editie vervangen door mooi vormgegeven kartonnen muntjes.

 

Opmerking Spelmagazijn: De goudmijn valt niet erg op op het bord. Misschien hadden de vaste gebouwen op het bord ook een achtergrondkleur moeten krijgen. Het spel is niet echt geschikt voor kleurenblinde mensen. En ook bij weinig licht is soms het onderscheid tussen de verschillende kleuren blokjes en de blokjes op de gebouwentegels niet altijd duidelijk. Een letter of symbool in de tekeningen van een blokje had daarbij kunnen helpen. Een informatiekaartje met de verschillende fases zou ook wel handig geweest zijn.  

In 2006 is een Nederlandse versie van het spel uitgebracht. Quined en White Goblin Games (QWG) hebben samen de versie voor de Benelux gedaan, voorzien van een Nederlandse en een Franse handleiding.

In de eerste Nederlandse vertaling zijn enkele kleine foutjes geslopen. In de Nederlandse editie zijn deze fouten verbeterd.

De spelregels zijn in eerste instantie nogal overweldigend. Na één keer lezen had ik nog niet echt een idee hoe het spel zou gaan lopen. Een tweede keer lezen hielp wel. Na het spel eenmaal gespeeld te hebben, viel alles op zijn plaats. De laatste details werden bij het nalezen nu ook duidelijk. Het is zeker de moeite waard er even de tijd voor te nemen.

Achterop de doos van de eerste editie staat een foto van de spelsituatie. Daarin zijn arbeiders gebruikt in de privilegetabel. Dat is niet correct. Dat moeten markeerstenen zijn. In de Nederlandse editie zijn deze aangepast. Ook de tekening op de voorkant van de doos is geheel aangepast.

foutieve foto op de doos

De muntjes vallen inderdaad een beetje uit de toon. Daar had meer mee gedaan kunnen worden.

Op de website van Ystari kun je naast handige tabellen ook een extra gebouwentegel downloaden. Er zijn geen spelregels voor dit gebouw nodig: de symbolen vertellen je alles. Je kunt op de website ook de ontwikkeling van de tekeningen in het spel zien.

het extra gebouw waarmee goud kan worden omgezet in prestigepunten

Caylus heeft inmiddels diverse prijzen in de wacht gesleept: De Nederlandse spellenprijs 2006, de International Gamers Award 2006, de Deutscher Spielepreis 2006 en een eervolle vermelding bij Spiel des Jahres 2006.

Strategie: Grondstoffen zijn erg schaars, zorg dat als je met meerdere spelers bent je zeker een arbeider opoffert om er voor te zorgen dat je de speelvolgorde in de eerstvolgende beurt in jouw voordeel kan beïnvloeden. Geld is belangrijk: wissel grondstoffen slim in daar waar mogelijk. Vergis je bij een geplande bouw niet in de volgorde van de uit te voeren acties. De acties worden in volgorde van de weg uitgevoerd. Je zal niet de eerste zijn die iets mag bouwen maar beseft dat ie wat later in de zelfde actieronde pas de benodigde grondstoffen krijgt. Pech, arbeider weg. Het lijkt slim om de provoost maar lekker ver vooruit te zetten, dan heb je er geen last van en zit niemand je dwars. Besef wel dat door dit te doen de stadhouder 2 keer zo hard naar het einde van de weg beweegt en het spel daarmee te spelen rondes halveert. Oeps! Is het spel al afgelopen? Maar ik had net zo een geweldige actie gepland!......Jammer!

 

Het is altijd handig een grondstof kleding achter de hand te houden. Daarmee kun je namelijk in de volgende ronde een privilege aan de koning vragen. Als je arbeiders ver weg van het kasteel inzet, is het handig als andere spelers ook arbeiders ver weg van het kasteel hebben. Dan heb je een beetje steun als je de provoost moet omkopen om meer op te schieten. Zorg er in ieder geval voor dat je niet als enige allemaal arbeiders op grote afstand hebt.  Inkomsten zijn ook belangrijk in het spel. Het kan je een goede voorsprong geven als je als eerste een woonhuis weet te bouwen.

 

Links:

Naar overzicht van spelbeschrijvingen

 

by Ronald Hoekstra - 2006

Met dank aan Gerard voor de beschrijving en de afbeeldingen